De klok springt op 20:48 uur, een blauw-witte muur achter de goal, een fluitende rode zee in de rug. Zo'n 45.000 toeschouwers in De Kuip kijken naar één man: Gerald Sibon, die de bal op de stip heeft gelegd. Na vier rake strafschoppen van Heerenveen en één misser van FC Twente komt alles aan op de bijna twee meter lange spits. Hij heeft zijn handen in zijn zij, hoort het fluitsignaal van scheidsrechter Jan Wegereef, neemt een aanloop en schiet de beslissende strafschop strak boven doelman Sander Boschker in de kruising. Hij bezorgt Heerenveen de eerste hoofdprijs uit de clubgeschiedenis.
In zo'n uitzinnige staat als op die 17 mei in 2009 zijn ze in Heerenveen al lang niet meer geweest, want vandaag de dag kunnen ze alleen nog maar dromen van een groot succes. Sibon kijkt tegenwoordig als, zoals hij zichzelf noemt, 'een luxe supporter' hoe Heerenveen is afgegleden tot een team in de middenmoot van de Eredivisie. "Het verbaast me niet dat ze afgelopen weekend van Heracles wonnen of eerder van Ajax, maar het verbaast me ook niet dat ze van Volendam verliezen. Het kan elke week dooien of vriezen. Dat is wel een beetje jammer", vertelt de oud-spits. Heerenveen is al tien jaar niet meer die stabiele subtopper uit de gloriejaren. Niet meer de club die vast meedoet binnen de top vijf van de Nederlandse competitie en jaarlijks Europees voetbal speelt. Champions League of Europa League in Heerenveen is op dit moment een illusie. Dat terwijl spelers als Ronaldinho, Kaká, Clarence Seedorf en trainer Carlo Ancelotti in het verleden naar het Abe Lenstra Stadion kwamen.
De ploeg van Kees van Wonderen is momenteel de nummer tien van de Eredivisie en achter de schermen is de club hard bezig om een opvolger te vinden voor de trainer. Kan Robin van Persie, Rick Kruys, Maurice Steijn of toch een andere naam op het lijstje de Friezen weer terugbrengen naar de gloriejaren? Er staat diegene hoe dan ook een zware klus te wachten om van Heerenveen weer Heerenveen te maken.
Hoge verwachting, financieel niet realistisch
Dat het al jaren minder gaat met Heerenveen en het sinds 2014 niet meer is gelukt om in de top vijf van Nederland te eindigen, is niet vreemd. Op financieel gebied is er een stuk minder mogelijk dan in de succesvolle jaren die achter de Friezen liggen. "Er is een gigantisch operationeel tekort", stelt Roelof de Vries, sportverslaggever van Omrop Fryslân. "Er gaat elk jaar meer uit dan dat er binnenkomt. Ze moeten elk jaar spelers verkopen", vervolgt hij. Hierdoor loopt er iedere zomer heel wat kwaliteit de deur uit in Heerenveen. Een speler als Osame Sahraoui, die een contract tot medio 2026 heeft, lijkt daarom ook niet houdbaar voor de club.
Het is eenvoudig aan te wijzen waar een groot deel van het tekort in Heerenveen vandaan komt. "In de gloriejaren waren er ongeveer 1200 sponsoren. Nu zitten ze tussen de 550 en 600. De inkomsten zijn dus zoveel minder", vertelt De Vries. Wim Anker, die samen met zijn tweelingbroer Hans al 49 jaar een seizoenskaart heeft en ambassadeur is van de club bevestigt dit probleem: "Dat is een feit, want ongeveer 25 of dertig jaar terug was volgens mij de ondernemersclub van Heerenveen de grootste van heel Nederland. Toen zat je op 1200 sponsoren, dat is natuurlijk ongelofelijk. Dat kun je niet meer vergelijken met nu."
Heerenveen gleed zowel op financieel, als sportief gebied af de laatste jaren. "Ze zijn gezakt van plaats vijf, naar zes en nu qua begroting naar de negende of tiende plaats. Je merkt daardoor dat mensen in het land een hogere verwachting hebben bij Heerenveen dan dat financieel realistisch is", concludeert De Vries.
De slinkende financiële middelen en tegenvallende sportieve prestaties liggen uiteraard in elkaars verlengde. In de succesjaren kwam er via Europees voetbal onder andere meer geld in het Friese laatje, waardoor er meer mogelijk was. "De resultaten waren toen dusdanig dat we zelfs de Champions League haalden. Dat is nu ook niet meer mogelijk. Als je nu tegen jonge kinderen zegt: ‘In 2000 speelde Heerenveen Champions League’, dan geloven ze het niet”, zijn de woorden van Anker die altijd trots blijft op zijn club. "Wat ik en mijn broer het allermooiste vinden, is dat we een dorp zijn en dat vergeet men wel eens. We zijn een dorp van 30.000 inwoners dat al meer dan dertig jaar Eredivisie speelt. Volgens mij is dat uniek. Je moet hier heel trots op zijn."
Friese hoop
Na magere jaren gebeuren er ook positieve dingen in Friesland. "We hebben de laatste jaren ook bestuurlijk problemen gekend, maar ik heb gehoord van de commerciële afdeling dat de lijn naar boven weer prachtig is ingezet. We blijven optimistisch", vertelt Anker die zich onder meer inzet voor het aantrekken van nieuwe sponsoren. De Vries zoomt ook in op het bestuurlijke probleem. "Sinds het vertrek van Riemer van der Velde is er geen enkele directeur echt in geslaagd om het echt stabiel te krijgen."
De verslaggever die Heerenveen op de voet volgt, ziet net als Anker wel dingen die hoop bieden. "Er zijn de laatste jaren wel weer wat stappen gezet. Het aantal sponsoren neemt toe en het aantal seizoenskaarthouders en toeschouwers neemt ook weer iets toe. Heerenveen is qua toeschouwersaantal nog steeds de vijfde club van Nederland. Qua stadioncapaciteit ook. Je ziet dat daar wel weer een licht stijgende lijn is. Er komt steeds meer jeugd naar het stadion. Dat is dus wel positief", aldus De Vries.
Eén zwaluw maakt nog geen zomer
Toch moet er nog heel veel gebeuren om de zon weer te laten schijnen in Heerenveen. De Vries: "Er is de afgelopen jaren zoveel verkeerd gegaan op het gebied van beleid. De jeugdopleiding functioneert niet meer, de scouting is minder aan het worden, financieel hebben ze een gigantische operationeel tekort en de huur van het stadion hangt ze nog steeds als een soort molensteen om de nek. Dat is wel echt een probleem."
Sibon werkte een aantal jaar geleden in de jeugdopleiding van Heerenveen en miste daar ook wat structuur. "Ik heb het idee dat er vroeger een duidelijkere lijn was in het opleiden, waardoor er ook zoveel spelers doorkwamen", zegt hij. "Je spel wordt daar ook herkenbaarder door en aantrekkelijker voor het publiek."
Het voetbal moet Heerenveen er voorlopig bovenop helpen, want een enorme geldschieter heeft zich nog niet voorgedaan. "We hebben geen suikerooms als bijvoorbeeld N.E.C.. We doen het op eigen kracht. Daar ben ik trots op", zegt Anker.
Sportieve stand van zaken
Heerenveen staat door de 0-2 zege op Heracles van afgelopen weekend momenteel tiende in de Eredivisie. De negende plaats is dit seizoen ook goed voor een plek in de play-offs en dus houdt een echte Fries uiteraard hoop op de play-offs om Europees voetbal. "We staan vier punten achter op Sparta. Het mooie is dat we de allerlaatste wedstrijd uit naar Het Kasteel gaan", zegt een positieve Wim Anker.
Het zou een mooi laatste kunstje van Kees van Wonderen zijn in Heerenveen om toch nog de play-offs te halen. Echter is de kans ook nog aanzienlijk dat het seizoen als een nachtkaars uitgaat. Het resterende programma van de Friezen begint donderdag tegen PSV en later spelen ze nog tegen Almere City, Vitesse en Sparta. Die laatste wedstrijd kan dus nog beslissend worden in de strijd om play-off-voetbal.
Wie moet Heerenveen weer naar de subtop helpen?
Er ligt een flinke klus klaar in Heerenveen voor de opvolger van Van Wonderen met hoge verwachtingen en mindere financiële middelen. Heerenveen is dus niet meer die subtopper, die het wel weer zou willen zijn. Moeilijk, maar niet onmogelijk in de komende jaren. Andere clubs met kleinere of gelijkwaardige begrotingen hebben de afgelopen jaren ook laten zien dat het mogelijk is om in de subtop te eindigen. Sparta deed dat vorig seizoen nog met een zesde plaats.
De namen waarvan bekend is dat er gesprekken mee zijn gevoerd zijn Robin van Persie, Rick Kruys en Maurice Steijn. De naam die eruit springt is die van de topscorer aller tijden van het Nederlands elftal: Van Persie. Voor hem zou het zijn eerste trainersklus worden op het hoogste niveau. "Het is natuurlijk wel mooi dat we dat nog wel hebben", zegt Sibon over Heerenveen. "We hebben Van Basten gehad. Martin Ødegaard als speler ook bijvoorbeeld. Dat je denkt van wat gebeurt er hier allemaal. Dat kan in Heerenveen. Dat zou in het geval van Van Persie ook zo zijn. Eén van de grootste Nederlandse voetballers."
De komst van een grote naam als Van Persie biedt kansen, maar heeft ook valkuilen. Zo stelt Anker: "Van Persie is natuurlijk een spannende naam, want die heeft geen ervaring op dat niveau. Het is natuurlijk publicitair een klapper. Net als Marco van Basten voorheen." Sibon ziet de ervaring van een concurrent van Van Persie als voorsprong: "Kruys is nog een beginnend trainer, maar heeft al wel een palmaresje opgebouwd. Dat heeft hij dan voor op Van Persie."
Steijn wordt nog niet met open armen ontvangen in Friesland. "Ik heb het gevoel dat Steijn en Heerenveen niet bij elkaar passen", vertelt De Vries. Anker zag Steijn wel goede dingen doen in Rotterdam. "Steijn heeft het bij Sparta heel goed gedaan. Ajax kun je hem niet echt zo aanrekenen denk ik. Het kan een optie zijn. Ik weet niet of hij binnen de Heerenveen-cultuur past."
Iemand wie wel in die cultuur past, is Alex Pastoor. Almere City kondigde eerder deze week het vertrek van de trainer aan. De trainer wil andere dingen ontdekken in het leven en neemt na het seizoen afscheid van het voetbal. Hij liet de deur nog wel deels op een kier en in Heerenveen hopen ze dan ook nog stiekem op zijn komst. "Mijn voorkeur gaat uit naar Pastoor. Die heeft de binding met de club. Heel veel supporters hebben wat met Pastoor denk ik. Die zou wat mij betreft op één staan, maar zover ik weet zijn daar nog geen gesprekken mee geweest", zegt De Vries. Sibon staat er hetzelfde in: "Alex heeft natuurlijk wel een verleden hier. Hij heeft wel een idee van het Friese volk en heeft affiniteit met de club. De club ook wel met hem denk."
Anker komt nog met een verrassende naam die volgens hem ook bij Heerenveen zou passen: "Marinus Dijkhuizen heb ik ook genoemd, omdat het een stabiele figuur is bij Excelsior. Hij heeft nu wel een mindere periode, maar verder altijd goed gepresteerd. Het lijkt me ook een prettig mens. Je moet ook iemand hebben die wel bij de Heerenveen-cultuur past." Dijkhuizen is een naam die nog nadrukkelijk aan Heerenveen is gelinkt. "Daarom heb ik hem nu gedropt", oppert Anker.
Heerenveen hoopt binnenkort de nieuwe hoofdtrainer van de club te presenteren. Of dat nou Van Persie, Kruys, Steijn of een konijn uit de hoge hoed is; één ding is zeker. Diegene heeft bergen te verzetten om van Heerenveen weer Heerenveen te maken.