Het is de droom van elke keeper: de beslissende penalty pakken in een strafschoppenserie. Louis van Gaal is nu al bezig met een dergelijke situatie na 120 minuten. Tijdens zijn laatste persconferentie kondigde de bondscoach aan een speciale ‘penaltykeeper’ mee te nemen naar Qatar. ESPN duikt in de cijfers en helpt een handje.
Iedereen herinnert zich nog dé wissel van Van Gaal. Het WK van 2014 in Brazilië staat bol van mooie herinneringen, zoals de revanche tegen Spanje met de kopbal van Robin Van Persie of de 'remontada' waarbij invaller Klaas Jan Huntelaar Oranje in de slotfase voorbij Mexico schiet. Een 'gouden pik' wordt een nieuw Nederlands begrip en er volgt nog meer. Een ronde later- in de kwartfinale- doet Van Gaal iets wat nog niet vaker is vertoond. Met 120 minuten en 37 seconden op de klok hijst de vierde man het bord. Eerste keeper Jasper Cillessen wordt naar de kant geroepen, want 'penaltykiller' Tim Krul moet de strafschoppenserie keepen. Hoewel Krul tot dan toe in zijn carrière pas twee strafschoppen pakte, wordt het een van de ‘meest briljante (keepers)wissels ooit’.
Bij alle vier de pogingen van de Costa Ricanen gaat hij naar de juiste hoek en weet er twee te keren. Nederland scoort alle penalty’s en gaat richting de halve finale, die ook op strafschoppen wordt beslist. Met Cillessen onder de lat, die tot dan nog nooit een penalty stopte, gaat Argentinië door naar de finale. Nederland moet het doen met brons, nadat ze tegen het gastland met 3-0 wonnen.
Het is de bondscoach alles aan gelegen om dat te voorkomen. Al twee interlandperiodes op rij oefent Oranje op strafschoppen. Van Gaal zou Van Gaal niet zijn als hij geen speciale filosofie had rondom de zo gevreesde penaltyserie. Het 'tactisch spel', zoals de 70-jarige het noemt, kán getraind worden en hamert dus op voorbereiding bij hun eigen club. Dat geldt niet alleen voor nemers, maar ook voor de stoppers. "We zijn op zoek. Dat hebben we vorige WK niet gedaan. We testen de reactiesnelheid, de reikwijdte en hoe het vermogen om spelers uit hun concentratie te brengen. We zullen sowieso een penaltykiller meenemen. Daarom doen we al die testen", verklapt de succesvolle coach. Samen met strafschoppengoeroe Tim Janssen- één van de mensen uit het KNVB performance-team- wil Van Gaal niks aan het toeval overlaten.
'Out of the box'
Louis van Gaal toverde sinds zijn derde aanstelling al een aantal verrassende namen uit zijn hoge hoed. Zo ook tussen de palen. Mark Flekken, daar waar menig Nederlander niet zo snel aan zou denken, kreeg vanaf de tweede interlandperiode onder Van Gaal een oproep en zit sindsdien steevast bij de groep. Tegenwoordig mag je niet uitsluiten dat het scoutingsapparaat met een naam komt, die de wenkbrauwen doet fronsen.
* Cijfers op basis van penalty’s gegeven in de competitie. In sommige gevallen geen data beschikbaar van de bekertoernooien of dergelijke wedstrijden buiten de competitie.
Van de Nederlandse keepers uit de 25 hoogst geklasseerde landen op de UEFA-coëfficientenlijst (plus MLS) en het tweede niveau van de vijf grote Europese competities zijn Kenneth Vermeer, Maarten Stekelenburg, Sergio Padt, Joël Drommel en Kelle Roos de vijf beste strafschoppenstoppers. Hierbij gaat het om penalty’s, die op doel zijn gegaan en gepareerd zijn door de keeper.
Volgens de cijfers van Opta Statsperform keerde het voormalig ‘oogappeltje’ van Van Gaal in zijn tweede termijn acht strafschoppen van de 23 inzetten vanaf elf meter. Dat levert hem het hoogste reddingpercentage op met 35 procent. In Nederland bouwde Vermeer al een naam op als ‘penaltykiller’ doordat hij tussen februari 2012 en maart 2014 geen enkele keer verschalkt werd vanaf de stip. Maar liefst zeven keer kwam de katachtige doelman van Ajax destijds als winnaar uit de strijd.
De 39-jarige Maarten Stekelenburg pakte de meeste pingels van alle actieve doelmannen, maar kreeg ook meer pogingen. 32 procent van de penalty’s werden gestopt door de 63-voudig international. Hoewel de Ajax-routinier afgelopen zomer bedankte voor Nederland, is hij wellicht nog te porren om als derde doelman de rol van ‘penaltykiller’ te vervullen. Of dat verstandig is, is een andere vraag. Hij wist namelijk geen van de acht penalty’s als Oranje-doelman te keren. Sergio Padt, die FC Groningen afgelopen zomer inruilde voor het Bulgaarse Ludogorets, staat derde met een reddingpercentage van 29 procent.
* Cijfers op basis van penalty’s gegeven in de competitie. In sommige gevallen geen data beschikbaar van de bekertoernooien of dergelijke wedstrijden buiten de competitie.
Totaalpakket
Van de keepers uit dezelfde vijver, waarbij een gemiste penalty telt als redding staat wederom Kenneth Vermeer bovenaan. Vier maal bezweek een speler die oog in oog stond met de ex-doelman van onder andere Ajax, Feyenoord en Club Brugge onder de hoge druk en schoot hem over of naast. Daarmee blijven alleen Marco Bizot (Stade Brest) en Remko Pasveer (Ajax, beiden vijf keer) voor. Daarmee voldoen zijn nog ietsjes beter aan het 'tactische spel' dat gespeeld moet worden bij een penalty tegen. Toch is het reddingpercentage niet hoog genoeg om de top-5 te halen. Met Vermeer, die voor het laatst op 20 oktober 2020 een strafschop stopte, heeft de bondscoach dus iemand die aan het totaalpakket voldoet.
Opvallend is ook de hoge notering voor Joël Drommel. In zijn zeven jaar op profniveau gingen zeven van de twintig pogingen (35%) er niet in. De sluitpost van PSV, die een ongelukkig eerste seizoen bij PSV kende, behoorde twee keer onder de huidige coach tot de definitieve selectie van Oranje, maar speelde nooit. Stekelenburg (34%) is een plekje gezakt ten aanzien van het vorige lijstje. Met Mark Flekken (33%) heeft ‘keepersspecialist’ van Team-Van Gaal, Frans Hoek een erkend strafschoppenstopper de laatste twee ‘penaltytrainingen’ aan het werk gezien. Padt is de vijfde beste Nederlandse keeper als alle gemiste strafschoppen worden meegenomen.
Voorlopig blijft het bij speculatie. Van Gaal houdt de kaarten strak tegen zijn borst om andere landen niet wijzer te maken. Komende interlandperiode wil de bondscoach zijn selectie, die 'nagenoeg' overeen zal komen met de definitieve WK-selectie, aan het werk zien. Op 22 en 25 september speelt het Nederlands elftal de laatste twee groepsfaseduels in de Nations League. Daarna is het eerstvolgende moment dat de internationals elkaar in groepsverband treffen in aanloop naar Qatar.