Slovenië: de grijze muis mag geen bijnaam hebben
Slovenië is de grijste der grijze muizen bij de laatste 16 van dit EK. Het landje schreef volledig onder de radar voetbalgeschiedenis: nog nooit schopte Slovenië het tot de knock-outfase op een groot toernooi. En toch hoor je (bijna) niemand over dit voetbalwonder. Kortom: 't heeft een hoog 'het zal wel gehalte'.
Maar als Slovenië vanavond het onmogelijke presteert tegen Portugal en de grote Ronaldo... Ja, dan wordt alles anders. Dan knallen de chocoladeletters wereldwijd van de voorpagina's. Iets van 'Slovenia shocks!' En zeg nou niet dat het niet kan. De eerste en enige ontmoeting, een oefenwedstrijd eind maart, wonnen de Slovenen met 2-0.
In alle Portugese sportkranten maken de analisten zich ernstig zorgen. Want dat dekselse Slovenië is typisch zo'n elftal dat ze helemaal niet ligt met die hechte defensie en dat 4-4-2. Dus moeten we ons toch voorbereiden op een stunt van jewelste. Op een juichende grijze muis. En met wie kan dat beter dan met de ongenaakbare Sloveens kampioen dammen?
Het land der blinden
Die ietwat curieuze titel is iets dat Bart Stegeman overhoudt aan zijn verhuizing van Twente naar Slovenië. In 2009 zegt hij zijn baan op en vertrekt hij voor de liefde van zijn leven naar het land dat de helft kleiner is dan Nederland en maar een paar miljoen inwoners heeft. Door naar het lokale Schlagerkanaal te kijken leert hij zichzelf de taal. Inmiddels is Stegeman lid van het directieteam van een aluminiumverwerker met een omzet van een slordige 400 miljoen, waar duizenden mensen werken, met onder meer Mercedes, Audi en BMW als klanten. En hij is dus, nu al 15 jaar, de beste dammer van het land. Hoe zit dat?
"In het dammen is het zo dat als je een jaar of langer in het buitenland woont, dan kan je van nationale bond wisselen. Dat heb ik gedaan", legt Stegeman uit. En ze zijn verschrikkelijk goed in heel veel sporten, maar het dammen blijft wat achter. "In het land der blinden is eenoog koning hè?", grapt de verdienstelijke amateur. Hij is niet alleen ongeslagen op het titeltoernooi, zelfs ongeslagen.
Het land van Pogacar
Misschien slechtziend in dammen, in veel andere disciplines is Slovenië verre van blind. "Het zijn mooie tijden voor de sport. Ga maar na. Vandaag succes in de Tour de France met Pogacar." Na dag twee al in het geel. "De volleyballers zijn heel ver gekomen..." Die hebben de halve finale van de Nations League gehaald en zijn voor het eerst in de geschiedenis geplaatst voor de Olympische Spelen.
"En dus de voetballers. Die na 24 jaar weer meedoen en nu voor het eerst doorgaan naar de volgende ronde." Slovenië is dan wel de slechtste van de beste nummers 3, het is wel verdiend, vindt Stegeman. "Tegen Denemarken hadden ze misschien wel iets meer verdiend. Servië hadden ze moeten winnen. Tegen Engeland was het wat krapjes, ja. Maar toch niet gek voor een land met 2 miljoen inwoners." Uiteindelijk eindigen de Slovenen met drie remises als derde, in alles gelijk met Denemarken, maar met 1 gele kaart mee (notabene voor de technisch directeur).
EK-koorts
Op zijn werk woekert de EK-koorts. Het regent verzoekjes voor vrije dagen. "Ook veel businessdelegaties gaan naar Duitsland. Combineren ze het zakelijke slim met het plezier. Maar als je kijkt hoeveel Slovenen er in de stadions zitten... Ik geloof wel zo'n 12.000 per wedstrijd. Bekijk dat eens procentueel. Als je dat omrekent naar Nederlanders dan zouden er zo'n 100.000 moeten zijn. Zoveel waren er niet."
Maar thuis blijven de straten schoon, verwacht geen vlaggetjes of varianten van oranje huizen. "Dat kennen ze hier echt niet. Ik vrees dat dat toch echt iets Nederlands is. Ze hebben in de hoofdstad Ljubljana op het plein wel een heel groot scherm. Ze doen hier ook niet zo moeilijk hè. Dat er dan weer extra betaald moet worden door een cafébaas... Daar komen echt duizenden en duizenden mensen op af. En langzaam duiken hier in de winkeltjes allerlei prullaria op."
In aanloop naar Portugal neemt de koorts alleen maar toe. En is er hoop, na die gewonnen oefenwedstrijd dit voorjaar. "Toen speelden ze gewoon met Ronaldo hoor. Ik snap wel dat ze zich in Portugal zorgen maken. Slovenië heeft echt een paar leuke spelers. De doelman, Oblak, is onze Van der Sar. En de spits Sesko natuurlijk (speelt bij RB Leipzig). Daar zitten de grote clubs al een paar jaar achteraan."
En de oude Ilicic, die faam maakt in de Serie A, maar depressief terug naar Slovenië trekt. "De coach heeft er een enorm goed elftal van gemaakt. Hij houdt de boel bij elkaar. Heel anders dan Koeman, die zoekende is." Stegeman heeft ook een trend gezien, waar Slovenië goed bewijs van is. "Het lijkt erop dat de hechte teams hoge ogen gooien op dit EK. Dat gaat voorlopig boven individuele kwaliteit van de hoog aangeschreven vedettes. Daar kan Nederland over meepraten, lijkt me."
Overperformers
Het gemopper over Oranje is niet van de lucht, dat is dan juist weer niemand ontgaan. Daar zit wel een groot verschil. "De fans zijn echte fans hier. Ze leven voor de sport. Maar kritiek op teams zie je niet hier. Als ze er bijvoorbeeld nu uitvliegen, maakt niet uit hoe, krijgen ze een enorm warm onthaal. Bij slechte resultaten laten ze de ploeg niet vallen. Ik vind dat wel mooi." Het klinkt als een walhalla voor de gemiddelde Nederlandse international.
En die positieve feedback werkt ook nog. Want Slovenië is een absolute overperformer in de sportwereld. "Straks heb je weer de Olympische Spelen en in het klassement van gemiddeld aantal medailles per inwoner staan ze altijd eerste of tweede."
Hoe is dat relatieve enorme succes dan te verklaren? "Dat is een combinatie denk ik. Allereerst het topsportklimaat dat er is. En het is sowieso een gezonde natie. Veel buiten, veel wandelen. Bovendien hebben ze hier een geweldige harde werkersmentaliteit. Men wil echt heel hard werken, dat merk je. Oh talent natuurlijk, voor bepaalde sporten: basketbal van vroeger uit al, wielrennen."
En het land nodigt je als het ware uit om te sporten. "De schoolpleinen zijn hier altijd vrij toegankelijk. Daar heb je voetbalveldjes, volleybalveldjes, basketbalpleintjes. En weinig vandalisme hè. In Nederland wordt dan alles in een week afgebroken. Hier is wel die sociale controle: dit is iets van onszelf. Dus kun je altijd sporten. In de winter kun je in de hallen terecht, dat kost ook allemaal bijna niks. Dan wordt sporten wat zeg maar natuurlijker. Dat zijn we in Nederland de laatste 20 jaar misschien wel verleerd. Met Papendal, A-statussen en subsidiepotjes."
'Reprezentanca'
Wat Slovenië wel mist is een goede bijnaam voor de nationale ploeg. Die is er niet! "Ja dat is gek inderdaad. Wel bij het schansspringen bijvoorbeeld. Dan zijn we de Adelaars van Slovenië geloof ik. Maar Oranje leeuwen of Rode Duivels, nee zoiets is er niet."
De UEFA wijdde een heel artikel aan de bijnamen van de teams en kwam met Reprezentanca. "Nee, dat is gewoon selectie." Een blunder van de UEFA, roept een Balkan-krant. Soms duikt Groene Draken op. Dat klopt ook niet. "Dat is de bijnaam van de supporters van de club Ljubljana. Die van Maribor zijn de Paarsen, de violen zoals in violet. Maar het nationale team, nee die hebben niks." Heeft Stegeman misschien nog een suggestie? "Oh nee daar ga ik me niet aan wagen. Dan ben ik straks weer die Nederlander die zo nodig een iets moet verzinnen. Laat de Slovenen dat zelf maar doen."
Voor het WK in 2010 (waar ze ook al de enige deelnemer zijn zonder) gaat het land op zoek naar een goede bijnaam. Zonder resultaat. Een supporter laat tijdens de speurtocht optekenen: "Wij Slovenen willen altijd speciaal zijn. Laat ons dan maar dat enige land zijn zonder bijnaam." Dat ziet Stegeman eigenlijk ook wel zitten. "Land zonder bijnaam." Het klinkt als een variant van de ooit in Nederland wereldberoemde Volendamse BZN (Band Zonder Naam). Dat heeft ook prima gewerkt.
Driekoppig
Slovenië heeft trouwens wel een mascotte, Trigi. Genoemd naar de hoogste berg in het land, de Triglav. Dat betekent driekoppige, naar de vorm van de Alp. De berg staat ook op de EK-shirts van de Slovenen. Mascotte Trigi is trouwens smurfenblauw en heeft een rond hoofd, als symbool voor de wereld en de drie bergtoppen van de Trigav als hanekam. Erg gehecht zijn ze er niet aan. Vorig jaar werd het pak door de bond bij een officiële kwalificatiewedstrijd nog uitgeleend aan een Engelse vlogger voor een videootje. Tenslotte natuurlijk de onvermijdelijke vraag. Voor wie is Stegeman nou echt? "Nederland gaat het best van links naar rechts, haha." Dat is ook doorgekomen? "Dat was niet te missen. De Snollebollekes in Slovenië. Het is wat. En die Engelbewaarder heeft een Oranje versie heb ik begrepen, die Schuitmaker. Wel een fenomeen. Maar als je op Kreta en Ibiza kroketten kan bestellen. Dan kan dit er ook wel bij. Nee maar ik ben voor allebei. En stel dat ze tegen elkaar moeten spelen dan ga ik in mijn oranje shirt naar dat grote plein in Ljubljana. Als Nederland verliest zal ik er geen traan om laten en juich ik net zo hard mee voor de Slovenen. Maar ik ga wel in het oranje. Dat is toch ook gewoon een veel mooiere kleur."
