Thuiskomen…een begrip dat wij allen kennen. Vaak gaat dat thuiskomen gepaard met iets van het terugvinden van geborgenheid. Een ieder heeft prettige gevoelens bij de term.
Dat bleek afgelopen vrijdag toen bekend gemaakt werd dat de Amerikaanse basketbalster Brittney Griner (via Baylor University naar de Phoenix Mercury vanaf 2013 en later een contract bij de Zhejiang Golden Bulls in China en sinds 2014 lid van de Russische ploeg UMMC Ekaterinburg) uitgeruild werd met de, zo werd de man beschreven in de mondiale pers, “Merchant of Death”, Viktor Anatolyevich Bout, een kiezelharde wapenhandelaar.
De Rus die al een gevangenisstraf voor 25 jaar “zitten” had moeten aanhoren, maar vanaf 2012 tot en met 8 december in de bajes van Marion, Illinois verbleef, mocht naar huis en na 294 dagen “zitten” in bepaald geen prettige omgevingen (en steeds te korte bedden) mocht ook Griner de handboeien afdoen.
De internationale basketbalwereld was al een klein jaar bezig met deze opzienbarende gevangenisstraf die de Amerikaanse center van Phoenix en Ekaterinburg opgelegd had gekregen vanwege het in bezit hebben van (handig, maar niet onopgemerkt verstopte) cannabisolie. Griner verklaarde aan de Russische rechtbank dat ze de olie tot zich nam vanwege medicinale redenen. De Russen wezen de center van de Amerikaanse nationale vrouwenploeg op het feit dat het bezit van cannabisolie in Rusland niet toegestaan was en madame kreeg negen jaar gevangenisstraf aangemeten, waarna de Amerikaanse sportwereld luid protesteerde, maar middenin de Russisch-Oekraïense oorlogsberichtgeving verdwaald raakte.
Vele bekenden uit de NBA lieten blijken van vriendschap, ondersteuning en blijheid horen, uiteraard met LeBron James als koploper. President Joe Biden zag wel iets in een presidentieel stuntje: hij liet in een live-televisie uitzending de echtgenote van Griner, de bescheiden Cherelle Watson, aan het woord en alles leek pais en vree. Of dat zo was? Niet helemaal. Natuurlijk stond alles dat de NBA vertegenwoordigde achter haar terugkomst naar Texas en huis, maar Griner, de 2.06 meter lange speelster, had nog wel wat slordigheden in haar bestaan te verklaren of uit teleggen.
In 2010 sloeg ze haar tegenstandster Jordan Canclastle, opzettelijk en hard een neusbreuk en moest ze een wedstrijd schorsing aanhoren. Ze betuigde geen spijt, anders dan: “Ze vroeg erom.” In 2012 speelde ze een perfect goede wedstrijd (25 punten en 13 rebounds, met 5 geblockte schoten) om de nationale titel bij vrouwencollegeploegen, maar na afloop stelde ze dat haar naam weggehaald kon worden van de lijst van speelsters die uitgenodigd werden voor de nationale ploeg.
Als eerstejaars prof binnen de WNBA dunkte ze twee maal in één wedstrijd en liet de knotsgekke Mark Cuban van de Dallas Mavericks weten dat hij haar zou gaan “draften” als de tijd rijp was. Voorts mocht ze optreden met Shaq O’Neal en dunkten de twee in de tv-studio.
Met Griner als meester-blockster werd de ploeg uit Phoenix WNBA-kampioen. In de eerste finalewedstrijd tegen de Chicago Sky liet Griner vijf blocked shots aantekenen.
Het seizoen 2015 begon met een politierapport waarin sprake was van overdreven huiselijk geweld tussen Griner en haar partner van dat moment, de zwangere Glory Johnson. Een maand nadat beiden opgebracht werden, met duidelijke sporen van fysiek geweld, trouwden de twee om weer een maand later met veel kabaal (ook via de roddelpers) uit elkaar te gaan. Johnson beviel in oktober 2015 te vroeg van een tweeling (via “Virto fertilization” van eitjes van Griner) waarna Griner een dag later scheiding van haar partner aanvroeg bij de rechtbank. Griner werd later opgedragen “child support” voor 100% op zich te nemen.
Twee jaar later verloofde Griner zich met Charelle Watson. Ze trouwden in 2019. Alles verder koek en ei? Neen, niet helemaal, want Griner maakte zich bepaald niet geliefd bij het patriottische deel van het Amerikaanse publiek toen zij duidelijk maakte, samen met teamgenoten, niet gediend te zijn van het spelen van het Amerikaanse volkslied voor wedstrijden van de Mercury. Dat als antwoord op de Breonna Taylor en George Floyd “killings”. Letterlijk: “I don’t believe that the national anthem should be played at a sporting event now.” Een groot deel van het publiek kantte zich tegen haar. Bij uitwedstrijden kreeg ze boe-geroep te verwerken.
Met deze opmerking verwierf ze dus geen luide bijval, wat haar eerder wel gegund werd toen ze “uit de kast kwam” (in een interview met Sports Illustrated), zeer tegen de wil van haar eigen vader in. Bij Nike werd haar “uit de kast komen” juist weer wel gewaardeerd waarna ze een ruim, meerjarig contract voorgehouden kreeg, hetgeen, uiteraard, binnen uiterst conservatieve kringen weer tot protesten leidde. Amerika ten voeten uit, dacht ik toen en nu nog steeds.
Toen ze, enige tijd later, een fotoreportage in haar eigen huis toeliet waar ze haar lievelings-slang vasthield en opmerkte: “De slang is mijn lievelingsdier.” Toen ze direct kritiek kreeg op dat al, merkte ze op: “Je moet anders tegen een slang aan kijken…niet alleen als een vaak giftig beest.” Ter zelfondersteuning liet ze in een “tattoo parlour” diverse afbeeldingen van slangen “zetten”.
O.K., ze is bepaald geen makkelijk tante en komt op voor waarin ze gelooft. Binnen de lesbische community in de VS is ze geliefd, daar buiten bepaald niet: te extreem, te direct en bepaald niet nationalistisch opgevoed en groot geworden.
Toen ze echter opgepakt werd (op 17 februari 2022) bij de douane op het Moskouse vliegveld Sheremetyevo, was de publieke reactie in de VS ook verdeeld. Wat was er mis met het bij je dragen van cannabisolie, vroegen haar medestanders zich af, dat mocht en kon in de VS. Dat is verboden in Rusland, luidde het simpele antwoord en gezien het feit dat Griner haar “medicijn” schijnbaar goed verstopt had, werd haar aangerekend een verboden middel het land binnen te smokkelen. Let wel: het was, al met al, één gram medicinale canabisolie.
Vanaf dat moment, in de woelige oorlogstijd waarin Rusland door de rest van de wereld als de “slechterik” werd aangezien, was Griner een voor de Russen zeer aantrekkelijke gevangene. Wat volgde was een getouwtrek rond deze basketbalspeelster. Ze moest 294 dagen brommen om uitgeruild te worden met een levensgevaarlijke wapenhandelaar. In de USA werd haar thuiskomst verwelkomt als een schijnbaar groot succes voor Biden & Co.
Brittney's coming home. pic.twitter.com/Yg4t08Pqgc
— President Biden (@POTUS) December 9, 2022
In midden december thuis te mogen komen… het leek een mooi sprookje, maar dat was het niet. Amerika betaalde, volgens insiders, een wel heel hoge prijs: een schijnbaar leugenachtige prof-basketbalster tegenover een gemeen harde wapenkoopman die internationaal overal gezocht werd.
Joe Biden stond te glimmen en de vrouw van Griner bleef lief, aardig en bescheiden: ze dankte God en allen die haar door de moeilijke tijd hadden heen geholpen. Vanaf 15 mei af werd er onderhandeld. Griner was inmiddels naar een streng beoordeeld gevangenenkamp bij de grens van Moldavië overgeplaatst, maar op 10 december stond ze ineens weer op Amerikaanse bodem en was ze “vrij” en kon democratisch Amerika applaudisseren. Vooral de organisatie “Bring Our Families Home” kreeg alle roem van de Amerikaanse pers.
De eerste beelden die de wereld van haar zag? Een strak voor zich uitkijkende, brildragende, jonge vrouw van 2.06 meter lengte. Tweevoudig wereld- en Olympisch kampioene, topsportster en slordig met het wegstoppen van een in Rusland verboden product.
Wat ik dacht? Een vrouw met durf, met losse handen, een sterke wil, een mens met wat nare karteltjes in haar bestaan en iemand die God op haar blote knieën mocht danken, weer thuis te zijn. Ze was inzet van hoog politiek spel geworden in een verwarde wereld. Voor zegge één gram verboden spul in haar koffer; waarvan ze, zo mag je aannemen, van op de hoogte was. Ze kwam n.l. niet voor het eerst naar Moskou, ze kwam er om basketbal te spelen. Jaar in, jaar uit, vanaf 2014. Zomers WNBA, ’s winters Ekaterineburg. Nu echter was ze weer thuis.
Thuis als in “home sweet home”.