Met SS Lazio krijgt Ajax een nogal complexe tegenstander op bezoek in Amsterdam. Profiel van een club met een rijke geschiedenis, die de erfenis draagt van bizarre incidenten onder leiding van een markante voorzitter.
Van de glorieuze jaren rond de eeuwwisseling met iconen als Juan Sebastián Verón, Alessandro Nesta en Pavel Nedved tot de donkere schaduwen van racisme, corruptie en links met het fascisme van Mussolini: Lazio is drager van een op zijn zachtst gezegd omstreden imago.
Sinds de oprichting in 1900 is Lazio altijd een club geweest met een ‘rauw randje’. Zelfs de periode van 1998 tot en met 2000, waarin het sportief het meest succesvol is met twee Coppa Italias en een Scudetto, kent een vieze nasmaak.
Besmet
In het seizoen 1998/1999 speelt Lazio de Derby della Capitale tegen aartsrivaal en stads- en stadiongenoot AS Roma, waar er misselijkmakende antisemitische teksten op de spandoeken van de beruchte Curva Nord te lezen vallen en er zelfs neonazivlaggen worden getoond.
De Italiaanse bond grijpt in en sommeert de clubs in de Serie A om de weken daarna voor iedere wedstrijd een passage uit het Dagboek van Anne Frank voor te lezen, om zo bewustwording in Italië, maar in het bijzonder het blauwe gedeelte van Rome, terug te laten keren.
Veel nut hebben de maatregelen van de bond niet. Twee jaar later gaat het weer mis in de Romeinse derby. “Ploeg met zwarten, terras vol met joden”, luidt de boodschap van de harde kern richting de spelers van AS Roma.
Hoewel de club zelf niet beoordeeld wil worden op het gedrag van haar achterban, is het imago van Lazio juist door die groep besmet. Dusdanig dat de supporters niet welkom zijn in Amsterdam voor de uitwedstrijd tegen Ajax wegens ‘het risico op antisemitische en racistische geluiden’.
Dit gedrag lijkt diepgeworteld te zitten in de Irriducibili - de beruchte supporterstak die de Curva Nord in haar greep houdt - en ondanks de aanwezigheid van talloze zwarte spelers in de eigen selectie, blijft het een probleem dat altijd aan Lazio blijft kleven.
Twee gezichten
Edson Braafheid speelde van 2014 tot 2016 bij Lazio en benadrukt de verwarring die zijn tijd bij I Biancocelesti voor hem persoonlijk met zich meebracht. “Ja, ik heb eigenlijk naar ons toe – dus de ‘eigen spelers’ - eigenlijk nooit wat gemerkt. De fans waren juist super supportive”, begint de WK-finalist van 2010, die ook de andere kant van de fans leerde kennen.
“Dat was toen we de voorronde Champions League speelden tegen Bayer Leverkusen in de zomer van 2015. Het publiek gedroeg zich op een bepaalde manier tegen zwarte spelers, wat super verwarrend was. De bekende oerwoudgeluiden. Dat was het enige moment dat ik dacht van, dat past hier niet”, herinnert Braafheid zich.
De tienvoudig Oranje-international weet zeker ook de mooie kant van de Lazio-supporters te benoemen. “Ik heb daar twee fantastische jaren gehad. De passie en waardering die ze daar hebben voor de voetballers, is echt ongekend. Dat heb ik nergens zo meegemaakt.”
Inmiddels is duidelijk dat het in het geval van Lazio geen opzichzelfstaande incidenten betreffen. De Curva Nord heeft, net als bij andere Italiaanse clubs, te kampen met een hoop rotte appels, ondanks het feit dat het team zelf spelers uit allerlei culturen kent.
Toch is het niet een probleem dat alleen bij Lazio of Italiaanse clubs bestaat. In het uitduel met FC Twente kregen de Romeinen zelf namelijk te maken met een racistische spreekkoren, waar Twente ook door de UEFA voor bestraft is.
Controversiële voorzitter
Afgelopen juni verzamelen duizenden supporters zich in Rome om na een teleurstellend seizoen hun ongenoegen te uiten over de clubleiding. Lijdend voorwerp in dit protest is de belichaming van het Lazio van de laatste twintig jaar; voorzitter annex ondernemer Claudio Lotito.
Sinds zijn aantreden in 2004 heeft het altijd aanwezige en vaak beladen figuur het gezicht van het blauwe gedeelte van Rome herschapen.
Begin deze eeuw zijn de gloriejaren van eind jaren negentig over en de club verkeert door de miljoenenuitgaven van voormalig voorzitter Sergio Cragnotti aan peperdure sterspelers in financieel zwaar weer.
Onder de nieuwe voorzitter klimt de club uit dat dal en begint het zo’n tien jaar later eindelijk weer met presteren op het veld en doet weer mee in de subtop van de Serie A.
"Een mannetje"
Als Braafheid de naam van Lotito hoort, schiet hij direct in de lach. “Nou, het is een mannetje dat in heel Italië een bepaalde rol speelt. Dat merk je wanneer hij niet tevreden is. Dan laat hij dat op een hele dramatische manier merken.” Voor Braafheid was het de manier waarop Lotito zijn teleurstelling over slechte prestaties kenbaar maakte, die het meest in het geheugen achter is gebleven.
“Het was het eerste jaar. Onder trainer Stefano Pioli hadden wij een reeks wedstrijden waarin we niet goed presteerden. We waren een dag voor de wedstrijd aan het voorbereiden. Toen we aan het trainen waren, kwam Lotito met zijn bodyguards het veld oplopen. Hij zei: Ragazzi, Ragazzi, Vianico, oftewel kom bij elkaar.”
Hij sprak tot het team met een boodschap die Braafheid niet snel zou vergeten. “Als er geen verbetering kwam, zouden we ‘op kamp’ gestuurd worden in de bergen, zonder internet, zonder telefoon.”
De voorspelling werd werkelijkheid. Toen Lazio na de donderspeech niet de gewenste overwinning boekte, werd de 'maffia-scène' compleet.
“We kregen niet eens de tijd om ons om te kleden. Hup, de bus in. Een week op strafkamp, totdat we weer een goed resultaat haalden. Dat duurde op een gegeven moment twee weken. Het was wel een aparte ervaring,” vertelt Braafheid, die er achteraf om kan lachen.
“We moesten het wel pikken. Er is verder toch niemand stoer genoeg om tegen Lotito in te gaan. Het is echt zo’n mannetje uit de grote maffia-films.”
De Curva Nord, geregeerd door de onderbuik van de Irriducibili, is dus wel ‘stoer genoeg’ om tegen hem in te gaan – zo bleek onder meer in juni. Ondanks dat Lazio onder leiding van Lotito financieel er een stuk beter voor staat, verwijten de supporters hem onder meer dat hij te weinig geld in de club pompt en van ‘het gebruiken van de club voor eigen gewin’.
Sportief
Waar het achter de schermen nog wel eens knettert bij Lazio, gaat het de Romeinen inmiddels onder leiding van trainer Marco Baroni sportief voor de wind.
In de Serie A staat het vijfde met slechts drie punten achterstand op koploper Atalanta, in de Italiaanse beker schakelde het Napoli uit dankzij een hattrick van voormalig Fortuna-aanvaller Tijjani Noslin en in de Europa League gaan de Biancocelesti zelfs aan kop met dertien punten uit vijf wedstrijden.
Terwijl Lazio sportief bezig is aan een opmars, blijft de erfenis van controverses de club achtervolgen. In Amsterdam ontvangt Ajax een goede ploeg met een slecht imago.
Rectificatie
In een eerdere versie van dit artikel op 12 december is voorzitter Claudio Lotito als “maffia-achtig” omschreven. Deze persoonlijke verwijzing is onbedoeld kwetsend, onjuist en niet passend in de context van het artikel. Dit is daarom inmiddels aangepast.