<
>

Henk Groot, fenomenale doelpuntenmachine: "Hij was briljant in de lucht"

ANP

Henk Groot, doelpuntenmachine van weleer, speelde in zijn carrière voor Ajax, Feyenoord en het Nederlands elftal. De spits en latere middenvelder maakte vooral furore bij de Amsterdammers en behoort tot de allerbeste schutters in de Ajax-historie. Woensdag werd bekend dat Groot is overleden in een verzorgingshuis in Zaandam.

Zijn oud-teamgenoot Theo van Duivenbode zag in hem een begenadigd voetballer. ''Henk Groot was echt een hele goede speler. Hij was briljant in de lucht. Hij sprong hoog en draaide zijn kop met de bal mee. Hij veranderde de bal van richting. Dat kunnen niet veel spelers.''

Droomdebuut

Op 22 april 1938 wordt Groot geboren in Zaandijk. Hij groeit op in het dorp en komt al op jonge leeftijd in het eerste elftal van de plaatselijke voetbalvereniging. Hij valt op, want het scoren gaat hem nogal gemakkelijk af. Hij komt in 1959 bij Ajax terecht.

Zoals vele grote Ajax-spelers scoort Groot meteen bij zijn debuut. De 21-jarige debutant maakt er echter niet alleen eentje, hij maakt alle drie de doelpunten tegen NAC. Het is een voorbode van wat er gaat komen. Groot wordt een ongekende doelpuntenmachine voor Ajax.

In zijn eerste seizoen was Groot al goed voor 38 goals. De aanvaller werd met dat aantal treffers meteen topscorer van de Eredivisie. Met zijn 38 goals wordt Ajax in het seizoen 1959/1960 meteen kampioen.

Een droomseizoen dus voor Groot. Het jaar daarop krijgt hij het echter voor elkaar om zijn schitterende debuutseizoen te overtreffen. Hij scoort in de Eredivisie maar liefst 41 keer. Nog altijd een clubrecord bij Ajax, nooit scoorde een Ajax-speler vaker in één Eredivisie-seizoen. Maar Groot scoorde er ook lustig op los in de beker, die Ajax won in dat seizoen, en de International Football Cup (een voorloper van de UEFA Cup/Europa League). In totaal kwam Groot in zijn tweede seizoen bij Ajax tot het ongekende aantal van 64 doelpunten.

Ook daarna blijft Groot doelpunten maken. Het levert hem in 1961/1962 de eerste Europese prijs met Ajax op. Door een 4-2 overwinning in de finale op Feyenoord wordt de International Football Cup gewonnen, Henk Groot scoort twee keer in de finale. Zijn broer Cees Groot, ook begenadigd doelpuntenmaker voor Ajax, maakt de andere twee treffers in de finale.

Met zijn spel veroverde Groot in de jaren 60 de harten van vele voetballiefhebbers, zo ook van de jonge Louis van Gaal. Groot was een voorbeeld voor de huidige bondscoach van het Nederlands elftal. ''Het nieuws van het overlijden van Henk Groot heeft me vanochtend getroffen'', laat Van Gaal weten. ''Onvermijdelijk gaan je gedachten dan terug in de tijd. Toen ik jong was, was hij echt mijn idool. Het mooie is dat hij me in feite naar Ajax heeft gehaald. Toen ik bij RKSV De Meer speelde was Henk scout van Ajax. Hij zorgde voor een 'contractje', waardoor ik voor het B-team van Ajax kon spelen. Toen ik later trainer in Amsterdam werd heeft hij als scout ook nog deel uitgemaakt van mijn staf. Als voetballer zie ik parallellen met Johan Cruijff, met wie hij ook nog samenspeelde. Beiden hadden zij een groot aandeel in de landstitels van zowel Ajax als Feyenoord.''

Overstap naar de aartsrivaal

Groot maakt in 1963 namelijk een opmerkelijke transfer. Als het Italiaanse Lanerossi Vicenza aanklopt bij Ajax, wil Groot de overstap naar Italië dolgraag maken. Ajax vroeg een transfersom van 250.000 gulden, maar dat vond Vicenza te gortig. Groot liet zich daarop bij Ajax op de transferlijst zetten, omdat de club niets had gedaan met een bod van de Italianen. Aartsrivaal Feyenoord gaat met hem aan de haal en hoest het recordbedrag van 250.000 gulden op om Groot binnen te halen.

Later zegt Groot in een interview met Ajax: "Ik wilde helemaal niet weg, er was eerder Italiaanse belangstelling geweest maar Ajax liet mij niet gaan. Ik vond dat er wel wat tegenover moest staan, want ik kon in Italië 25 keer meer verdienen. Ajax was onvermurwbaar. Er kwam niets bij. Toen heb ik een gesprek aangevraagd met de voorzitter. Je had als speler verder weinig invloed op je bestemming. Uiteindelijk verkocht Ajax mij aan de concurrent!"

In Rotterdam laat Groot weer zien wat voor een ongelofelijke speler hij is. In twee seizoenen 33 treffers voor Feyenoord. Mede door de treffers van Groot wint de club in 1964/1965 de dubbel.

Hij zorgt bij Feyenoord voor nog een primeur. De aanvaller zorgde er, met een doelpunt tegen zijn oude liefde voor, dat hij de eerste speler werd die zowel voor Ajax als Feyenoord trefzeker was in een Klassieker.

Tweede periode Ajax

In het seizoen 1964/1965 gaat het dan niet goed met Ajax. De club staat op een dertiende positie. Van Duivenbode het zich nog goed herinneren.

‘’We stonden dertiende van de zestien, dus het ging niet goed. Rinus Michels kwam naar de club, terwijl we nog maar tien wedstrijden moesten spelen. We eindigden dat seizoen ook als dertiende. Het was niet best en er moest iets veranderen. Michels haalde een aantal goede spelers naar de club, waaronder Henk Groot. Zijn rol ging wel anders worden, omdat we een nieuwe aanvaller hadden: Johan Cruijff. Met Groot als middenvelder, Cruijff als aanvaller en Michels als trainer gingen we van de dertiende plek naar drie kampioenschappen op rij.’’

Ajax wordt inderdaad drie jaar op rij kampioen met Groot als middenvelder. De doelpuntenmachine was inmiddels een geroutineerde middenvelder geworden, maar bleef toch zijn goals meepakken. Mede omdat hij verantwoordelijk was voor de strafschoppen scoorde hij in de 101 duels die hij speelde in zijn tweede periode bij Ajax, 46 keer. Een behoorlijk aantal voor een middenvelder. In zijn gehele loopbaan scoorde hij 195 keer in de Eredivisie. Op de lijst van de doelpuntenmakers van de Eredivisie staat Groot op de zesde plek met 195 doelpunten. Hij moet Willy van der Kuijlen, Ruud Geels, Johan Cruijff, Kees Kist en Tonny van der Linden voor zich laten.

In 1969 speelt Groot met Ajax de finale van de Europa Cup in Madrid. AC Milan is met 1-0 te sterk en gaat er met de prijs vandoor. Later dat jaar komt er een verschrikkelijk en abrupt einde aan de carrière van Groot. In een interlandwedstrijd tegen Polen krijgt Groot een ongelofelijk doodschop te verwerken. Door de aanslag scheurt Groot kniebanden en liep hij een versplinterde knieschijf op. Weken later werd duidelijk dat de carrière van Groot voorbij was.

In totaal zou Groot 305 officiële duels voor Ajax spelen. Hij maakte daarin liefst 207 doelpunten. Voor Feyenoord speelde hij 54 duels en maakte hij 33 treffers. Ook was Groot international van het Nederlands elftal. Voor Oranje kwam hij 39 keer uit en maakte hij 12 doelpunten.

Na zijn actieve loopbaan werd Groot teammanager bij Ajax. In het najaar van 1973 hield hij het in die rol voor gezien bij Ajax.

Henk Groot is 84 jaar oud geworden.