<
>

Waarom Van Nistelrooij klaar is voor het hoofdtrainerschap bij PSV

Ruud van Nistelrooij volgt Roger Schmidt op als de nieuwe hoofdtrainer van PSV. Ondanks dat hij in eerste instantie liever vasthield aan zijn ‘traject’ en bedankte voor de baan als eindverantwoordelijke bij de hoofdmacht, komt de trainer van het beloftenelftal toch terug op zijn besluit. Vandaag zette hij een krabbel onder een driejarig contract.

Ruud van Nistelrooij is voor het eerste jaar actief als trainer in het betaald voetbal. De 45-jarige Ossenaar volgt aan het begin van dit seizoen Peter Uneken op bij Jong PSV en tekent een contract voor twee jaar bij het beloftenelftal. Hij stroomt door vanuit PSV onder 18, waar hij drie seizoenen de leiding heeft. Eerder daarvoor doorloopt hij de gehele jeugdopleiding van de Eindhovenaren als spitsentrainer en haalt Phillip Cocu hem in 2017 bij het eerste elftal. Tussen 2014 en 2016 doet hij ook ervaring op bij het Nederlands elftal onder toenmalige bondscoaches Guus Hiddink en Danny Blind en in de zomer van 2021 maakt hij deel uit van de technische staf van Frank de Boer op het EK.

Traject

Zoals de oud-wereldspits betaamd zet hij zorgvuldig iedere stap in zijn carrière. Een ‘traject’, zoals hij het zelf noemt. Tijdens het eindejaarsinterview in december met Milan van Dongen spreekt Van Nistelrooij voor het eerst zijn ambitie uit om hoofdtrainer van PSV te worden. “Ik heb binnen PSV bekend dat ik zeker de ambitie heb om ooit hoofdtrainer van PSV1 te worden. Maar morgen of volgend seizoen nog niet. Dat is voor mij het traject. Dat is duidelijk en bekend. Ik wil mijn weg voortzetten tot ik er klaar voor ben en dan moet het allemaal nog kunnen op dat moment. Ik heb wel een lange adem wat dat betreft.”

Op dat moment is nog niet bekend dat huidige trainer Roger Schmidt zijn contract niet gaat verlengen in het Philips Stadion. Op 3 februari van dit jaar kondigt de 55-jarige Duitse oefenmeester aan zijn contract niet te gaan verlengen in de lichtstad. De geruchtenmolen draait meteen op volle toeren en de naam van Van Nistelrooij wordt genoemd, samen met die van onder andere Cocu en Wim Jonk. De 70-voudig Oranje-international geeft te kennen zijn ‘traject te hebben uitgestippeld, maar dat een nieuwe situatie is ontstaan.’ Daarmee opent de trainer de deur voor de gesprekken met de clubleiding.

Vier dagen later, na de met 2-0 verloren wedstrijd op De Toekomst bij Jong Ajax, geeft Van Nistelrooij aan te bedanken voor de vacante positie. “Ik heb na de vrijdagwedstrijd aangegeven dat ik hetzelfde traject blijf volgen. Dat heb ik intern gecommuniceerd. Daar kan ik nu duidelijk over zijn. Ik ga niet door naar het eerste van PSV. Ik vind dat ik daar nog niet aan toe ben. Ik denk dat we het traject dat we afgesproken hebben, goed moeten vervolgen. De ambitie en de drive is er, maar dit komt te vroeg.”

Twist

Exact een week nadat Van Nistelrooij aangeeft volgend jaar geen hoofdtrainer te willen zijn, wordt op 14 februari bekend dat Marcel Brands volgend seizoen Toon Gerbrands opvolgt als nieuwe algemeen directeur. Van Nistelrooij komt terug op zijn eerdere beslissing en maakt tegenover Brands bekend dat hij toch openstaat om komend seizoen de nieuwe hoofdtrainer te worden, zo schrijft De Telegraaf. Voorwaarde voor Van Nistelrooij is dat hij een ervaren assistent naast zich krijgt.

Fred Rutten, die zelf twee jaar en negen maanden eindverantwoordelijke van PSV was, moet die rechterhand van de voormalig wereldspits worden. Ook de naam van Guus Hiddink wordt genoemd om, net als Dick Advocaat bij FC Utrecht, als klankbord te fungeren. Volgens oud-PSV’er Arnold Bruggink is Hiddink niet perse nodig in een rol als adviseur. “Ruud weet heel goed wat hij wil. Hij heeft een sterke persoonlijkheid en een duidelijke visie. Fred is van toevoegde waarde. Hij is een uitstekende trainer die veel ervaring heeft en een wedstrijd zeer goed kan lezen. Erik ten Hag en Giovanni van Bronckhorst hebben beiden onder Rutten gewerkt en hebben daar zeer veel van opgestoken.”

De data laat zien dat de cijfers van Jong PSV dit seizoen en Ruttens PSV nagenoeg gelijk zijn. Als je kijkt naar het gemiddeld aantal ‘high turnovers’, wat betekent dat een aanval uit open spel begint op veertig meter van het vijandelijke doel, liggen die dicht bij elkaar. Hetzelfde geldt voor het gemiddeld aantal balveroveringen in het laatste derde deel van het veld. Toch mag je daaruit niet concluderen dat de visie van Van Nistelrooij en zijn ‘rechterhand’ hetzelfde is als het gaat om hoog druk zetten.

Het voetbal is dermate veranderd de laatste jaren. De algemene trend in het voetbal is dat teams steeds hoger druk zetten, verklaart Opta Statsperform. Waar Rutten tussen 2010 en 2012 nog met gemiddeld 5.3 balveroveringen in het laatste derde deel van het veld het vaakst van alle teams in de Eredivisie de bal veroverde, staat Van Nistelrooij 12e in de KKD met bijna hetzelfde aantal. Van Nistelrooijs team zet in vergelijking met andere teams in de KKD dus beduidend minder hoog druk dan dat Rutten dat als hoofdtrainer nastreeft. Interessant is de vraag of Rutten mee is gegaan in de tijd en in het huidige voetbal de tegenstander nog steeds vroeg onder druk kan zetten, mocht dat de gekozen speelwijze worden. Buiten de ervaring die de oud-trainer van onder andere FC Twente, Feyenoord, RSC Anderlecht en Schalke 04 brengt, lijkt hij ook de juiste persoon om mee te sparren over verschillende spelopvattingen.

Wat wél overeenkomt is de manier van opbouwen. Bruggink, die Jong PSV een aantal keer live zag spelen, zegt: “Ze willen graag in de opbouw oplossingen vinden. De ene keer doen ze dat met vier man, de andere keer met drie. Ze proberen wel vanuit een bepaald idee op te bouwen om zo tot kansen te komen. Van Nistelrooij wil zijn elftal met veel energie laten spelen. Ook zijn er vaak backs die er overheen komen, omdat de buitenspelers wat meer naar binnen spelen.”

Zowel het PSV van meer dan tien jaar terug als het beloftenelftal van nu behoren wat betreft de opbouw tot de top-5 van de competitie. Het gebeurt gemiddeld bij beide elftallen (ongeveer) twee keer per wedstrijd dat een fase van balbezit met minstens tien passes eindigen met een schot of balcontact in het strafschopgebied van de tegenstander. Kijkende naar de bovenstaande tabel is duidelijk te zien dat de visie van beide coaches over het gedeelte aan de bal hetzelfde is. Behalve bij het geven van voorzetten. Onder Rutten werden gemiddeld per wedstrijd bijna twee keer zo veel voorzetten gegeven dan bij Van Nistelrooij. Zijn ploeg bungelt wat betreft het gemiddeld aantal voorzetten onderaan de KKD.

Speelstijl

Jong PSV begint dit seizoen 26 keer waar de Hollandse school bekend om staat. Dat houdt in 1-4-3-3 (of 1-4-2-3-1). De overige vier keer hanteert de oefenmeester een 1-4-4-2-systeem. De Ossenaar speelt graag met twee ‘tienen’.

Roger Schmidt hanteert over het algemeen ook een systeem met drie spitsen, alhoewel hij ook ‘fan’ is van het 1-4-2-2-2-systeem. Volgens analist Bruggink heeft de manier van spelen van PSV een transitie ondergaan. “In eerste instantie was het meer vanuit de reactie, maar inmiddels minder.” Toch ziet de analist verschillen in spelopvattingen. Kijkende naar de data, zijn die verschillen zichtbaar.

Roger Schmidt kiest duidelijk voor hogere druk dan Van Nistelrooij. Dat laten de ‘high turnovers’ en ‘balveroveringen in laatste derde’ zien. Het beloftenelftal van de Eindhovenaren kiest bij vlagen voor vast zetten en het afjagen van de beide centrale verdedigers om een lange bal te forceren. Daarnaast kiezen ze ook vaak om de tegenstander op de kop van de cirkel op te vangen en de ruimtes op eigen helft klein te maken.

Ook is duidelijk dat PSV1 beter presteert als het gaat om het voorkomen van aanvallen. Natuurlijk moet hierbij rekening gehouden worden dat Jong PSV in wisselende samenstellingen speelt met jonge jongens en voornamelijk een opleidende functie heeft naar het eerste elftal. De hoofdmacht daarentegen heeft de beschikking over een van de beste spelers van de Eredivisie en kan daar waar nodig spelers aantrekken. Dat beïnvloedt de cijfers van Van Nistelrooij ten opzichte van Schmidt deels.

Met de aanstelling van Van Nistelrooij hoeft PSV ondanks de verschillen niet bang te zijn voor een rigoureuze koerswijziging. Er zijn namelijk voldoende overeenkomsten tussen beide trainers. Beiden zien hun teams het liefst dominant in balbezit, hanteren niet graag de lange bal, tenzij de doelman bij een doeltrap geen oplossing kan vinden vanwege het vast zetten door de tegenstander. Dat geldt meer voor de beloftes, aangezien topploeg PSV wat minder vaak vastgezet wordt. Aan creativiteit en dribbels geen gebrek bij beide ploegen. Niet gek ook als je als Schmidt zijnde de beschikking hebt over Gakpo, Madueke, Bruma en Doan. Van Nistelrooij heeft met het aanstormende talent Johan Bakayoko, middenvelders Mathias Kjölö, Ismael Saibari, Mohamed Nassoh en de opkomende backs ook geen klagen.

De druk

Het eerste jaar op het één na hoogste niveau bevalt de debuterend trainer goed. Hij stelt zelfs dat het in zekere zin leuker is dan speler zijn. Van Nistelrooij ziet zijn eerste jaar in de KKD als een oriëntatiejaar omdat hij het belangrijk vindt dat de druk van het profvoetbal geen vat op hem krijgt. “Ik merk dat ik het goed kan scheiden. Dat gaat anders worden als je hoofdtrainer wordt van PSV. Er is nu niemand met mij bezig in de supermarkt als we 0-0 uit bij Telstar hebben gespeeld”, geeft hij in december nog aan.

Bruggink, die Van Nisterlrooij goed kent, denkt dat hij de druk wel aan kan. “Ik denk dat je als topspits van Real Madrid meer druk hebt dan als trainer van PSV. Ruud heeft zelf wel eens gezegd dat je daar een soort ‘einzelgänger’ bent die moet scoren. Doe je dat niet dan krijg je de Marca’s van deze wereld op je dak. Dat is in Nederland minder. Het is wel een andere soort druk als trainer.”

Managen

Aan vertrouwen in Van Nistelrooij geen gebrek. Met hem aan het roer zal PSV proberen de (financiële) kloof met Ajax verder te dichten en- net als dit seizoen- een serieuze rol in de titelstrijd te spelen. Aan de visie en vastberadenheid zal het niet liggen.

“Ruud weet wat hij wil, op welke manier en met wie. Alleen voor het eerst in zijn trainersloopbaan zal hij verantwoordelijk zijn voor een groep, die hij mee moet krijgen. Overtuigen van zijn voetbalideeën. In de jeugd wil iedereen altijd met jou mee, want ze willen het eerste team halen. Bij het eerste elftal moet je spelers en staf managen. Jürgen Klopp vertelde ooit hoe hij kijkt naar het trainersvak. Het is tachtig procent omgaan met personen. De overige twintig procent is het hebben van een speelstijl en iedereen daarvan overtuigen, zodat ze er vertrouwen in krijgen. Ik denk dat hij daartoe in staat is”, zo vertelt Bruggink.

In het verleden zijn Frank de Boer, Phillip Cocu en Giovanni van Bronckhorst goede voorbeelden van trainers die zeer succesvol waren als trainer van een ploeg in de traditionele top-3. Allemaal stroomden ze door vanuit de jeugd en zonder ervaring op het allerhoogste niveau werden ze voor de groep gezet. De meest recente keer dat PSV eenzelfde soort traject voor ogen had, was in het seizoen 2018-2019, toen Mark van Bommel Phillip Cocu opvolgde. Na het eerste seizoen waarin PSV zich kwalificeert voor de groepsfase van de Champions League en het kampioenschap op drie punten na misloopt, wordt hij het volgende seizoen op 16 december ontslagen vanwege tegenvallende resultaten.

Van enige gereserveerdheid bij de directie van PSV geen sprake. Brands kent alleen goede ervaringen in Eindhoven met doorstromende jeugdtrainers en zag Cocu drie keer landskampioen worden. Op de clubwebsite laat John de Jong weten: "“Wij zijn erg blij dat Ruud ja heeft gezegd. Hij geniet het volledige vertrouwen van de huidige PSV-directie en Marcel Brands. Ruud heeft de afgelopen jaren binnen en buiten PSV enorm veel geleerd, indruk gemaakt als leider van verschillende teams en is klaar om leiding te geven aan het eerste elftal van PSV. We geloven dat de weg die we deze zomer met Ruud en de club inslaan PSV veel oplevert"

Op de website van PSV laat Van Nistelrooij weten inmiddels ook overtuigd te zijn van eigen kunnen. "“Ik heb jaren naar dit moment toegewerkt. Ik had de overtuiging dat ik mijn eigen trainersloopbaan volledig kon regisseren en daarbij paste nog één seizoen extra ervaring als trainer van Jong PSV. Maar het blijkt niet te regisseren. Dit is het moment. Ik ben trots en overtuigd dat ik er klaar voor ben om een leidende rol in te nemen bij mijn club.”