<
>

Voormalig Ajax-toptalent Nando Rafael: 20 jaar geleden ster in eigen sprookje

Nando Rafael in het shirt van Fortuna Düsseldorf. Pro Shots

Nando Rafael, tegenwoordig spelersmakelaar, is door ongelukkige omstandigheden nooit de Godenzoon geworden die Ajax in ‘m zag. De geboren Angolees ontvlucht zijn vaderland nadat zijn complete familie wordt uitgemoord. Terwijl de mitrailleurs ratelen zit Rafael bij de buren voor de tv, voetbal kijken. Het eigen toestel hapert, vandaar. Gered door de liefde voor het spel. Onvoorstelbaar en gruwelijk. Het spel dat hem ook gouden momenten schenkt in Amsterdam. Een waanzinnig bekeravontuur met Ajax 2, dat 20 jaar na dato wordt gereconstrueerd in de ESPN DOC: Het bekersprookje van Nando Rafael.

Vrede

Rafael heeft zich verzoend met het wrede lot dat hem jong treft vertelt hij openhartig. “Het moest zo gebeuren. Het moest zo gaan. Ik heb er vrede mee”, zegt hij nu. Regelgeving, juridisch getouwtrek dwingen hem aan de vooravond van zijn definitieve doorbraak in Amsterdam ook zijn nieuwe vaderland te verlaten, naar Duitsland nu. Uitgezet… De parel van De Toekomst schittert nooit in de Eredivisie, wordt noodgedwongen groot in de Bundesliga. Maar niet zonder Nederland te laten genieten van zijn enorme, ruwe talent. Het is nu 20 jaar geleden, seizoen 2001-2002, dat Ajax 2 - ja Ajax TWEE - sneuvelt op de drempel van een onwerkelijke bekerfinale die er nooit komt: Ajax 2 – Ajax 1.

Van hel naar hemel

In de halve finale tegen FC Utrecht staat de jonge vluchteling van toen op, met twee doelpunten. Dat de ESPN DOC qua voetbal teleurstellend afloopt… Tsja, zijn wrede levensverhaal is voor hem al goed - tussen aanhalingstekens - afgelopen. Ooit in Angola. Co Adriaanse schetst het in de korte film even precies als pijnlijk. Hij belandt van de hel in de hemel en geniet. “Die eerste training bij Ajax. Ik herinner me de geur in de kleedkamer. Die jonge koppies keken me allemaal aan. Ik wist niet wat ik meemaakte. Ik was altijd vrolijk. Altijd ontspannen. Ik vond het altijd mooi.”

Troost

Zijn teamgenoten van toen kennen zijn verhaal, maar merken niets van het stille verdriet. Hij hoeft niet getroost te worden. Hij troost. Een prachtig beeld in de DOC: de kleine Rafael praat een teamgenootje moed in. Een aai over de bol. "We staan ineens zesde”, klaagt de kleine man. “Maakt niks uit. We zijn gewoon Ajax”, antwoord Rafael. Hij is in Amsterdam ‘gewoon’ één van hun. En Wesley (Sneijder) was de beste. “Met links en rechts corners nemen in de D1…” Een lichting die bulkt van het talent. Hij speelt met die andere Rafael, Maarten Stekelenburg, Nigel de Jong en ga zo maar door. Met ’t legendarische bekertoernooi als voorproefje van wat komen gaat.

Lopen!

In de halve finale is Rafael de ster. Hij valt in. “Ik werd heel erg zenuwachtig toen Jan Olde Riekerink zei: Nando lopen! Daar begon het al. Toen werd ik geroepen. Het was de langste weg van mijn leven. En dan: Succes jongen.” Ajax 2 komt terug van 0-2 naar 2-2 dankzij die gouden wissel. “De naam Nando Rafael werd daar voorgesteld aan het grote Nederlandse voetbal. Maar dat was ook het begin van het einde. Van het sprookje bij Ajax, haha.”

Smile

De halve finale gaat verloren na strafschoppen en Rafael moet Nederland verlaten. Hij krijgt geen werkvergunning. “Dat kwam wel binnen bij de spelersgroep”, zegt de coach van toen, Olde Riekerink. Het is groot nieuws. Speler Ajax moet land uit. “Het kwam als een totale verrassing. Ik was al zo lang in Nederland. Ik kon het niet begrijpen.” In Duitsland is hij wel welkom. “Ik neem niemand iets kwalijk. Ik ben Ajax heel erg dankbaar. Ik heb mooie herinneringen. It puts a smile on my face. Beter kun je het niet hebben. Als ik er naar kijk... Alsof ik het niet ben. Maar that’s me. Het lijkt wel een sprookje.”

Het bekersprookje van Nando Rafael gaat maandag om 21:30 in première op ESPN.