<
>

Mart's Madness: Allen Iverson, Deel I

Op straat werd ik aangesproken door een basketbalfan. Hij vroeg me of ik nog meer kon vertellen over de ex-NBA speler Allen Iverson. Ik knikte, en schreef de lange versie op van een verhaal over een topsporter die zomaar alles wat hij met zijn sport verdiend had, kwijt was geraakt.

De meeste NBA-volgers kennen Iverson van zijn prachtige wedstrijden, die hij voor de Philadelphia 76ers speelde. Voor de volledigheid: hij speelde profbasketbal tussen 1996 en 2011. Zijn NBA-teams waren: de 76ers, daarna de Denver Nuggets, de Detroit Pistons, de Memphis Grizzlies, weer de 76ers en tot slot (om nooit te vergeten) Besiktas in Istanbul.

Voor de jongste generatie NBA-volgers: Iverson was verrekte klein (1.83 meter), zeer snel, behendig en lenig. Dunken? Geen probleem: uit stand, over centers heen, wanneer maar mogelijk. Qua persoon? Tsja, dat is een ander verhaal. Hij stamt uit een familie die nooit een familie was. Zijn moeder was 14 toen ze van hem zwanger was. Ja, dat leest u goed: ze was zelf nog een kind toen ze een kind kreeg. Zijn vader heette Allen Broughton, maar die man heeft de speler zelden nog gezien; pa verliet ma bijna letterlijk na de vrijpartij. Dat zijn moeder, Ann Iverson, zwanger raakte interesseerde Broughton niets en hij liep meteen weg.

Vandaar ook dat Iverson zijn hele leven extreem loyaal is geweest tegenover zijn moeder. Het verhaal gaat dat hij vaak grote, luxe auto’s voor haar kocht om maar te tonen dat ze het ''goed'' had in het leven. Moeder en zoon woonden in het arme, zwarte gedeelte van de stad Hampton in de staat Virginia, een plaats bijna even groot als Zwolle. Hampton is een oude stad, met een enorme geschiedenis als het slavenhandel betreft. Het is nog altijd een stad waar de helft zwart en de andere helft wit is, met een heel klein percentage Aziatische mensen daarnaast (restaurants, wasserijen, goedkope lonen banen). De Iversons woonden in het puur zwarte deel van de stad en hadden het niet breed, of eigenlijk beter gezegd: ze leefden ver beneden het bestaansminimum en haalden eten bij de voorlopers van de voedselbank. De jonge Allen Ezail Iverson werd geboren op 7 juni 1975. Toen hij opgroeide kreeg hij al als jonge basketballer de bijnaam ''The Answer''. Voor zijn vrienden was hij kortweg ''Al''.

Hij wist dat zijn echte vader de kuierlatten had genomen, maar nam genoegen met een invaller-vader. Michael Freeman, die de los-vaste bewoner van de kamers was waar Iverson en zijn moeder vertoefden. Iverson was erbij toen de politie, op bepaald niet zachtzinnige manier, deze tweede vader kwam arresteren op het moment dat Freeman drugs stond te verkopen. Hij zag hoe de (witte) politie met Mr. Freeman omging en die beelden bleven voor altijd bij hem. Om het duidelijk te stellen: Iverson had geen hoge muts op van de gemiddelde witte Amerikaanse politieman.

Over zijn schooltijd bestaan prachtige verhalen: hij was de ster van de basketbalploeg van Bethel High en tevens de ingenieuze quarterback van de footballploeg. Leren? Dat deed hij nauwelijks.

Mensen die zijn jeugdjaren meemaakten schudden hun hoofd als hen iets gevraagd werd voor een film die over het leven van Iverson zou worden gemaakt: dat was toch niet nodig… iedereen wist dat hij een straatboefje was en dat hij allemaal dingen uitvoerde die niet mochten, of die op zijn minst crimineel genoemd werden.

Als veel scorende guard/schutter van zijn High School-team maakte hij naam, binnen en buiten de staat Virginia. Het werd al snel duidelijk dat er op enig moment wel grote opleidingsinstituten langs zouden komen om naar de razendsnelle speler te kijken en om hem een beurs aan te bieden.

Voor die tijd echter, zat Iverson eerst nog vier maanden in de gevangenis en had hij dus voor altijd een strafblad. Het is goed te weten dat, de in die dagen (beginjaren negentig), zeer beroemde televisiejournalist Tom Brokaw zich verdiepte in het doen en laten van de jonge Iverson. In die dagen werd een documentairefilm uitgebracht die als titel had:'' No Crossover: The Trial of Allen Iverson'' en, zeker in het Noordoosten van de USA werd de naam van de jonge basketballer gemeengoed bij de zwarte bevolking. Nog geen 20 jaar oud werd hij als held gezien, toen zijn gevangenisstraf werd opgeheven. Hij kreeg clementie van een hoge rechter en dat gebeurde nadat Brokaw (vergelijk hem met Sven Kokkelman) een interview met Iverson had gehad in de gevangenis en een heleboel zwarte mensen meteen riepen dat het een ras-georiënteerde straf was die de jonge kerel moest uitzitten.

Wat hij gedaan had? Tijdens een algemene knokpartij in de bar van een bowling alley had Iverson, zoals de aanklacht luidde: ''Een passerende vrouw met een klapstoel op haar hoofd geslagen.'' Een feit dat door de kleine man direct ontkend werd. ''Als ik iemand met een stoel op het hoofd sla, dan kies ik een grote en sterke man, maar nooit een vrouw'' luidde het letterlijke verweer van Iverson. Filmbeelden van het geruchtmakende incident tonen een zich snel uit de voeten makende Iverson en van echt bewijs van het slaan, is niet veel te zien. Dat het klasse-justitie zou zijn, werd al snel duidelijk.

Iverson en zijn drie (ook zwarte) gezellen die de bak indraaiden, kwamen vrij en Iverson kreeg hierdoor naam.

Faam kwam pas toen hij bekend maakte voor welke universiteit hij had gekozen. Neen, hij had niets meer aan zijn High Schoolopleiding gedaan. Sterker nog, hij weigerde naar school te gaan, speelde basketbal op de pleintjes in het zwarte gedeelte van de stad, hing er met zijn vrienden rond, versierde meiden, rookte wiet, slikte pillen, beroofde wellicht mensen op straat om nog een beetje cash in zijn zakken te hebben en werd dus een bekend straatboefje.

Om naar Georgetown University te kunnen gaan moest hij toch naar een andere High School verhuizen (hem werd immers een beurs aangeboden door de beroemde coach John Thompson) omdat zijn cijfers totaal onvoldoende waren. Die nieuwe school was er een voor moeilijk opvoedbare jeugd en heette Richard Milburn High. Gedurende een half jaartje volgde hij soms een les op dit instituut, hij was vaak afwezig, speelde liever basketbal en maakte zich op om bij de start van het basketbal-seizoen 1993-94 in Washington voor coach Thompson te gaan spelen.

Of alles volgens de regels is gegaan bij zijn gang naar Georgetown is onduidelijk, maar insiders wisten toen al dat rijke boosters van Georgetown wel wat losse flappen overhadden voor de kleine, nieuwe speler van de ploeg.

Niet dat Georgetown de enige topploeg was die ''aardig'' was voor nieuw aan te trekken topspelers, want dit principe werd door vele Universiteiten en colleges toegepast: je kon toen slechts echt goede ''prospects'' aan je school/universiteit binden als er goed en veel onder tafel werd betaald en Georgetown was niet beter of anders dan andere topscholen in de USA. Het gebeurde vaak uit het zicht van de hoofdcoach en werd dan gedekt door verklaringen als: ‘Die en die speler heeft betaald gekregen om voor die en die booster van de school, twee maal per maand werkzaamheden als gras knippen, boodschappen dragen of auto’s wassen te verrichten.’ Dat daarvoor exorbitante bedragen werden betaald, laat zich raden. Voor echte toppers liep zulks op tot meer dan 100.000 dollar per studiejaar. Dat geld werd vaak doorgesluisd naar een of twee ouders van de betreffende speler.

Veel grote en bekende universiteiten maakten zich in die jaren schuldig aan het ''inkopen'' van getalenteerde spelers via hun rijke alumni (ex-studenten die graag de Universiteitsteams wilden helpen) en werd op enig moment als bijna vanzelfsprekend aangenomen. Een blad als Sports Illustrated publiceerde series van dit soort verhalen, maar het onder de tafel betalen van jonge topspelers ging heel gewoon door. De manier van betalen werd steeds ingenieuzer en doortrapter, dat wel.

Allen Iverson werd in zijn eerste jaar bij coach Thompson Rookie of the Year. Hij leidde zijn ploeg naar de Sweet Sixteen van het NCAA toernooi waar Georgetown verloor van Norh Carolina.

Zag Iverson zijn studiegenoten vaak en in de klas? No.

De kleine guard wist allang hoe zijn loopbaan eruit zou gaan zien en hij wist dat hij na twee jaar Georgetown zou gaan verlaten om NBA-prof te worden. Waarom dan ook moeite te doen lessen te volgen? Om vroeg op te staan. Om wiskunde of geschiedenislessen voor te bereiden… Hij speelde basketbal en dat was zijn inzet voor de grote universiteit.

De dubbele moraal van dat alles is o zo kenmerkend voor de geschiedenis van de jonge supersterren, die voor een of iets meer jaren aanlegden bij een groot opleidingsinstituut dat wij universiteit noemen. Hun verblijf aldaar was een wassen neus; ze trainden en speelden en hadden verder lak aan alle schoolregels. Boeken inkijken? No way. Acht uur ’s ochtends de eerste les… nou, neen. Dat gold voor vele student-athletes. Ook voor Iverson.

In zijn tweede jaar op Georgetown scoorde hij flink, maar zijn ploeg kwam niet langs de Universiteit van Massachusetts in de Elite Eight-ronde en dat was dus precies de laatste wedstrijd van Iverson voor coach Thompson (die als een vader voor hem was, maar altijd de andere kant op keek als er ''other stories'' over Iverson verteld werden).

Hij verliet Georgetown (de eerste speler die zoiets deed onder coach Thompson) om vervroegd de NBA draft binnen te stappen.

Latere conversaties met de beroemde coach maakten duidelijk dat Thompson het nauwelijks nog aanvaardbaar vond de kleine sterspeler de hand boven het hoofd te houden. Sociaal was dat onhoudbaar en Thompson diende ook aan zijn eigen positie op de universiteit te denken.

Iverson ging dus in de draft en deed dat als jonge vent die zelden in de schoolbanken had gezeten, die in dikke, dure auto’s door de stad reed, die de dames verwende, die in schietpartijen met rivaliserende gangs was uitgekomen… Die eigenlijk gewoon een kleine punk was die sociaal gezien maar heel moeilijk op het rechte pad gehouden kon worden en dus niets meer te zoeken had op Georgetown. Hij kon maar veel beter de kant van het profbasketbal optrekken, waar tenminste de regelgeving anders was en er meer ''underground'' kon plaatsvinden.

Iverson tekende als eerste ronde draft-pick bij de 76ers in Philadelphia en met zijn 1.83 meter (op schoenen) was hij de kleinste eerste ronde draft-pick ooit. Hoe het hem uiteindelijk verging bij de ploeg uit Philadelphia, kunt u volgende week lezen in deel II van 'Allen Iverson'.